Verb · Pashto
پوښتل
fragen
puṣ̌tə́l
- Klasse I
- transitiv
- A2
So funktioniert das Verb auf Paschtu – und was anders ist als im Deutschen
- Zwei Aspekte: Jede Zeit gibt es imperfektiv (Verlauf, Wiederholung, Gewohnheit) und perfektiv (eine einzelne, abgeschlossene Handlung). Das Deutsche kennt diesen Unterschied nicht und übersetzt beide oft gleich.
- Vier Stämme: Präsens und Vergangenheit, jeweils imperfektiv und perfektiv. Alle Formen sind daraus gebaut.
- Ergativ: In der Vergangenheit transitiver Verben steht der Handelnde in der obliquen Form (ما statt زه), und das Verb richtet sich nach dem Objekt – sogar nach dessen Geschlecht. Im Deutschen richtet es sich immer nach dem Subjekt.
- Geschlecht: In der 3. Person der Vergangenheit unterscheidet das Verb männlich und weiblich.
- Betonung: Bei Klasse II trennt allein die Betonung die Aspekte. Die Schrift zeigt sie nicht, die Umschrift mit ´.
- Verneinung: نه nə steht im Perfektiv zwischen wə́- und Stamm (wə́ nə xwrəm), beim Imperativ مه mə. Das Verb steht am Satzende.
Die vier Stämme
imperfektiv
perfektiv
Präsens
پوښتpuṣ̌t–
وپوښتwə́puṣ̌t–
Vergangenheit
پوښتلpuṣ̌təl–
وپوښتwə́puṣ̌t–
Präsens
Präsensstamm + Endung. Das Futur bildet man mit به ba davor: زه به پوښتم zə ba puṣ̌təm (imperfektiv) · زه به وپوښتم zə ba wə́puṣ̌təm (perfektiv).
| Person | imperfektives geschieht, gewohnt | perfektivSubjunktiv: dass …, einmalig |
|---|---|---|
| زهzə · ich | پوښتمpuṣ̌təmich frageنه پوښتمnə puṣ̌təmich frage nicht | وپوښتمwə́puṣ̌təmdass ich frageونه پوښتمwə́ nə puṣ̌təmdass ich nicht frage |
| تهtə · du | پوښتېpuṣ̌tedu fragstنه پوښتېnə puṣ̌tedu fragst nicht | وپوښتېwə́puṣ̌tedass du fragstونه پوښتېwə́ nə puṣ̌tedass du nicht fragst |
| هغهhağa · er/sie | پوښتيpuṣ̌tier fragtنه پوښتيnə puṣ̌tier fragt nicht | وپوښتيwə́puṣ̌tidass er fragtونه پوښتيwə́ nə puṣ̌tidass er nicht fragt |
| موږmuẓ̌ · wir | پوښتوpuṣ̌tuwir fragenنه پوښتوnə puṣ̌tuwir fragen nicht | وپوښتوwə́puṣ̌tudass wir fragenونه پوښتوwə́ nə puṣ̌tudass wir nicht fragen |
| تاسېtāse · ihr | پوښتئpuṣ̌təyihr fragtنه پوښتئnə puṣ̌təyihr fragt nicht | وپوښتئwə́puṣ̌təydass ihr fragtونه پوښتئwə́ nə puṣ̌təydass ihr nicht fragt |
| هغویhağuy · sie | پوښتيpuṣ̌tisie fragenنه پوښتيnə puṣ̌tisie fragen nicht | وپوښتيwə́puṣ̌tidass sie fragenونه پوښتيwə́ nə puṣ̌tidass sie nicht fragen |
Vergangenheit
Ergativ: Der Handelnde steht in der obliquen Form (ما، تا، هغه، موږ، تاسې، هغوی) – das Verb richtet sich nach dem Objekt. Hier mit ما mā „ich“.
| Objekt | imperfektivwar dabei, zu … | perfektivhat … (abgeschlossen) |
|---|---|---|
| Objektmännl. Sg. | پوښتلهpuṣ̌tələich fragte ihnنه پوښتلهnə puṣ̌tələich fragte ihn nicht | وپوښتwə́puṣ̌tich habe ihn gefragtونه پوښتwə́ nə puṣ̌tich habe ihn nicht gefragt |
| Objektweibl. Sg. | پوښتلهpuṣ̌təlaich fragte sieنه پوښتلهnə puṣ̌təlaich fragte sie nicht | وپوښتهwə́puṣ̌taich habe sie gefragtونه پوښتهwə́ nə puṣ̌taich habe sie nicht gefragt |
| Objektmännl. Pl. | پوښتلpuṣ̌təlich fragte sieنه پوښتلnə puṣ̌təlich fragte sie nicht | وپوښتلwə́puṣ̌təlich habe sie gefragtونه پوښتلwə́ nə puṣ̌təlich habe sie nicht gefragt |
| Objektweibl. Pl. | پوښتلېpuṣ̌təleich fragte sieنه پوښتلېnə puṣ̌təleich fragte sie nicht | وپوښتېwə́puṣ̌teich habe sie gefragtونه پوښتېwə́ nə puṣ̌teich habe sie nicht gefragt |
Imperativ
Verneint wird nur imperfektiv, mit مه mə.
| Person | imperfektivmach weiter / immer | perfektivjetzt, einmal |
|---|---|---|
| Einzahldu | پوښتهpuṣ̌tafrag!مه پوښتهmə puṣ̌tafrag nicht! | وپوښتهwə́puṣ̌tafrag!verneint nur imperfektiv |
| Mehrzahlihr | پوښتئpuṣ̌təyfragt!مه پوښتئmə puṣ̌təyfragt nicht! | وپوښتئwə́puṣ̌təyfragt!verneint nur imperfektiv |
Perfekt
Partizip + „sein“, beide richten sich nach dem Objekt.
| Objekt | Form |
|---|---|
| Objektmännl. Sg. | پوښتلی دیpuṣ̌təlay dayich habe ihn gefragtنه دی پوښتلیnə day puṣ̌təlayich habe ihn nicht gefragt |
| Objektweibl. Sg. | پوښتلې دهpuṣ̌təle daich habe sie gefragtنه ده پوښتلېnə da puṣ̌təleich habe sie nicht gefragt |
| Objektmännl. Pl. | پوښتلي ديpuṣ̌təli diich habe sie gefragtنه دي پوښتليnə di puṣ̌təliich habe sie nicht gefragt |
| Objektweibl. Pl. | پوښتلې ديpuṣ̌təle diich habe sie gefragtنه دي پوښتلېnə di puṣ̌təleich habe sie nicht gefragt |
Können (Potential)
Partizip + شول šwəl: „ich kann …“.
| Person | Form |
|---|---|
| زهzə · ich | پوښتلی شمpuṣ̌təlay šəmich kann fragenپوښتلی نه شمpuṣ̌təlay nə šəmich kann nicht fragen |
| تهtə · du | پوښتلی شېpuṣ̌təlay šedu kannst fragenپوښتلی نه شېpuṣ̌təlay nə šedu kannst nicht fragen |
| هغهhağa · er/sie | پوښتلی شيpuṣ̌təlay šier kann fragenپوښتلی نه شيpuṣ̌təlay nə šier kann nicht fragen |
| موږmuẓ̌ · wir | پوښتلی شوpuṣ̌təlay šuwir können fragenپوښتلی نه شوpuṣ̌təlay nə šuwir können nicht fragen |
| تاسېtāse · ihr | پوښتلی شئpuṣ̌təlay šəyihr könnt fragenپوښتلی نه شئpuṣ̌təlay nə šəyihr könnt nicht fragen |
| هغویhağuy · sie | پوښتلی شيpuṣ̌təlay šisie können fragenپوښتلی نه شيpuṣ̌təlay nə šisie können nicht fragen |
Beispiele
Imperfektiv = Verlauf, Wiederholung, Gewohnheit · perfektiv = eine einzelne, abgeschlossene Handlung.
imperfektiv · Präsens
زه ستا نوم پوښتم.
zə stā num puṣ̌təm.
Ich frage nach deinem Namen.
Gleiches Verb in anderen Sprachen
| Sprache | Infinitiv | ich frage | ich habe gefragt | frag! |
|---|---|---|---|---|
| Deutsch | fragen | ich frage | ich habe gefragt | frag! |
| Pashto | پوښتلpuṣ̌tə́l | زه پوښتمpuṣ̌təm | ما وپوښتwə́puṣ̌t | وپوښتهwə́puṣ̌ta |
| Dari | پرسیدنpursīdan | من میپرسمmēpursam | من پرسیدمpursīdam | بپرسbepurs |
| Kurmancî | pirsîn | ez dipirsim | min pirsî | bipirse |
| Soranî | پرسینpirsîn | من دەپرسمdepirsim | من پرسیمpirsîm | بپرسەbipirse |
