Verb · Dari
کار کردن
arbeiten
kār kardan
- intransitiv
- mit کار kār
- A1
So funktioniert das Verb auf Dari – und was anders ist als im Deutschen
- Vorsilben: می mē- für Präsens und Verlauf, ب be- für Subjunktiv und Imperativ, na- für die Verneinung.
- Zwei Stämme (Präsens, Vergangenheit): khor- / khord-.
- Kein Ergativ, kein Geschlecht – das Dari-Verb ist dem deutschen am ähnlichsten: Es richtet sich immer nach dem Subjekt.
- Viele Verben sind zusammengesetzt mit kardan „machen“ oder shudan „werden“: kār kardan „arbeiten“.
- Dari spricht ē/ō (mēkhoram), Persisch im Iran ī/ū (mīkhoram). Das Verb steht am Satzende.
Die Stämme
Stamm
Präsens
کنkon–
Vergangenheit
کردkard–
Präsens
می mē- + Präsensstamm + Endung – für „jetzt“, „immer“ und oft auch für die Zukunft. Verneint: نمی namē-.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | کار می‌کن‍‍مkār mēkonamich arbeiteکار نمی‌کن‍‍مkār namēkonamich arbeite nicht |
| توtu · du | کار می‌کن‍‍یkār mēkonīdu arbeitestکار نمی‌کن‍‍یkār namēkonīdu arbeitest nicht |
| اوū · er/sie | کار میکندkār mēkonader arbeitetکار نمی‌کن‍‍دkār namēkonader arbeitet nicht |
| ماmā · wir | کار می‌کن‍‍یمkār mēkonēmwir arbeitenکار نمی‌کن‍‍یمkār namēkonēmwir arbeiten nicht |
| شماshumā · ihr | کار می‌کن‍‍یدkār mēkonēdihr arbeitetکار نمی‌کن‍‍یدkār namēkonēdihr arbeitet nicht |
| آن‌هاānhā · sie | کار می‌کن‍‍ندkār mēkonandsie arbeitenکار نمی‌کن‍‍ندkār namēkonandsie arbeiten nicht |
Subjunktiv
Bei zusammengesetzten Verben mit kardan/shudan meist ohne be-.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | کار کن‍‍مkār konamdass ich arbeiteکار ن‍‍کن‍‍مkār nakonamdass ich nicht arbeite |
| توtu · du | کار کن‍‍یkār konīdass du arbeitestکار ن‍‍کن‍‍یkār nakonīdass du nicht arbeitest |
| اوū · er/sie | کار کن‍‍دkār konaddass er arbeitetکار ن‍‍کن‍‍دkār nakonaddass er nicht arbeitet |
| ماmā · wir | کار کن‍‍یمkār konēmdass wir arbeitenکار ن‍‍کن‍‍یمkār nakonēmdass wir nicht arbeiten |
| شماshumā · ihr | کار کن‍‍یدkār konēddass ihr arbeitetکار ن‍‍کن‍‍یدkār nakonēddass ihr nicht arbeitet |
| آن‌هاānhā · sie | کار کن‍‍ندkār konanddass sie arbeitenکار ن‍‍کن‍‍ندkār nakonanddass sie nicht arbeiten |
Futur (Schriftsprache)
خواه khāh- + Endung + Vergangenheitsstamm. Im Gespräch sagt man meist Präsens.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | کار خواهم کردkār khāham kardich werde arbeitenکار ن‍‍خواهم کردkār nakhāham kardich werde nicht arbeiten |
| توtu · du | کار خواهی کردkār khāhī karddu wirst arbeitenکار ن‍‍خواهی کردkār nakhāhī karddu wirst nicht arbeiten |
| اوū · er/sie | کار خواهد کردkār khāhad karder wird arbeitenکار ن‍‍خواهد کردkār nakhāhad karder wird nicht arbeiten |
| ماmā · wir | کار خواهیم کردkār khāhēm kardwir werden arbeitenکار ن‍‍خواهیم کردkār nakhāhēm kardwir werden nicht arbeiten |
| شماshumā · ihr | کار خواهید کردkār khāhēd kardihr werdet arbeitenکار ن‍‍خواهید کردkār nakhāhēd kardihr werdet nicht arbeiten |
| آن‌هاānhā · sie | کار خواهند کردkār khāhand kardsie werden arbeitenکار ن‍‍خواهند کردkār nakhāhand kardsie werden nicht arbeiten |
Imperativ
Verneint mit ن na-.
| Person | Form |
|---|---|
| Einzahldu | کار کنkār konarbeite!کار ن‍‍کنkār nakonarbeite nicht! |
| Mehrzahlihr | کار کن‍‍یدkār konēdarbeitet!کار ن‍‍کن‍‍یدkār nakonēdarbeitet nicht! |
Vergangenheit
Vergangenheitsstamm + Endung. Kein Ergativ: Das Verb richtet sich immer nach dem Subjekt.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | کار کردمkār kardamich arbeiteteکار ن‍‍کردمkār nakardamich arbeitete nicht |
| توtu · du | کار کردیkār kardīdu arbeitetestکار ن‍‍کردیkār nakardīdu arbeitetest nicht |
| اوū · er/sie | کار کردkār karder arbeiteteکار ن‍‍کردkār nakarder arbeitete nicht |
| ماmā · wir | کار کردیمkār kardēmwir arbeitetenکار ن‍‍کردیمkār nakardēmwir arbeiteten nicht |
| شماshumā · ihr | کار کردیدkār kardēdihr arbeitetetکار ن‍‍کردیدkār nakardēdihr arbeitetet nicht |
| آن‌هاānhā · sie | کار کردندkār kardandsie arbeitetenکار ن‍‍کردندkār nakardandsie arbeiteten nicht |
Verlaufsvergangenheit
می mē- + Vergangenheitsstamm: „war gerade dabei“ oder „pflegte zu“.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | کار می‌کردمkār mēkardamich arbeitete (gerade / immer wieder)کار نمی‌کردمkār namēkardamich arbeitete nicht (gerade / immer wieder) |
| توtu · du | کار می‌کردیkār mēkardīdu arbeitetest (gerade / immer wieder)کار نمی‌کردیkār namēkardīdu arbeitetest nicht (gerade / immer wieder) |
| اوū · er/sie | کار می‌کردkār mēkarder arbeitete (gerade / immer wieder)کار نمی‌کردkār namēkarder arbeitete nicht (gerade / immer wieder) |
| ماmā · wir | کار می‌کردیمkār mēkardēmwir arbeiteten (gerade / immer wieder)کار نمی‌کردیمkār namēkardēmwir arbeiteten nicht (gerade / immer wieder) |
| شماshumā · ihr | کار می‌کردیدkār mēkardēdihr arbeitetet (gerade / immer wieder)کار نمی‌کردیدkār namēkardēdihr arbeitetet nicht (gerade / immer wieder) |
| آن‌هاānhā · sie | کار می‌کردندkār mēkardandsie arbeiteten (gerade / immer wieder)کار نمی‌کردندkār namēkardandsie arbeiteten nicht (gerade / immer wieder) |
Perfekt
Partizip auf ـه -a + Kurzformen von „sein“.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | کار کرده‌امkār karda–amich habe gearbeitetکار ن‍‍کرده‌امkār nakarda–amich habe nicht gearbeitet |
| توtu · du | کار کرده‌ایkār karda–īdu hast gearbeitetکار ن‍‍کرده‌ایkār nakarda–īdu hast nicht gearbeitet |
| اوū · er/sie | کار کرده استkār karda aster hat gearbeitetکار ن‍‍کرده استkār nakarda aster hat nicht gearbeitet |
| ماmā · wir | کار کرده‌ایمkār karda–ēmwir haben gearbeitetکار ن‍‍کرده‌ایمkār nakarda–ēmwir haben nicht gearbeitet |
| شماshumā · ihr | کار کرده‌ایدkār karda–ēdihr habt gearbeitetکار ن‍‍کرده‌ایدkār nakarda–ēdihr habt nicht gearbeitet |
| آن‌هاānhā · sie | کار کرده‌اندkār karda–andsie haben gearbeitetکار ن‍‍کرده‌اندkār nakarda–andsie haben nicht gearbeitet |
Beispiele
Präsens
پدرم در کابل کار میکند.
padaram dar Kābul kār mēkonad.
Mein Vater arbeitet in Kabul.
Gleiches Verb in anderen Sprachen
| Sprache | Infinitiv | ich arbeite | ich habe gearbeitet | arbeite! |
|---|---|---|---|---|
| Deutsch | arbeiten | ich arbeite | ich habe gearbeitet | arbeite! |
| Pashto | کار کولkār kawə́l | زه کار کومkār kawəm | ما کار وکړkār wə́kəṛ | کار وکړهkār wə́kṛa |
| Dari | کار کردنkār kardan | من کار می‌کن‍‍مkār mēkonam | من کار کردمkār kardam | کار کنkār kon |
| Kurmancî | xebitîn | ez dixebitim | ez xebitîm | bixebite |
| Soranî | کار کردنkar kirdin | من کار دەکەمkar dekem | من کارم کردkarim kird | کار ب‍‍کەkar bike |