Verb · Soranî
خواردنەوە
trinken
xwardinewe
- transitiv
- mit -ەوە -ewe
- A1
So funktioniert das Verb auf Soranî – und was anders ist als im Deutschen
- Vorsilben: دە de- Präsens, ب bi- Subjunktiv und Imperativ, na-/ne-/me- Verneinung.
- Zwei Stämme (Präsens, Vergangenheit).
- Ergativ über Personenzeichen (-im, -it, -î, -man, -tan, -yan): Sie wandern ans erste Glied: nûsîm „ich schrieb“, aber namekem nûsî „ich schrieb den Brief“ und nemnûsî „ich schrieb nicht“. Im Deutschen undenkbar.
- Keine eigene Zukunftsform – das Präsens gilt auch für morgen. Kein Geschlecht am Verb.
- Das Verb steht am Satzende.
Die Stämme
Stamm
Präsens
خۆxo–
Vergangenheit
خواردxward–
Präsens
دە de- + Präsensstamm + Endung, verneint mit نا na-. Es gilt auch für die Zukunft.
| Person | Form |
|---|---|
| منmin · ich | دەخۆمەوەdexomeweich trinkeناخۆمەوەnaxomeweich trinke nicht |
| تۆto · du | دەخۆیت‍‍ەوەdexoytewedu trinkstناخۆیت‍‍ەوەnaxoytewedu trinkst nicht |
| ئەوew · er/sie | دەخوات‍‍ەوەdexwateweer trinktناخوات‍‍ەوەnaxwateweer trinkt nicht |
| ئێمەême · wir | دەخۆین‍‍ەوەdexoynewewir trinkenناخۆین‍‍ەوەnaxoynewewir trinken nicht |
| ئێوەêwe · ihr | دەخۆنەوەdexoneweihr trinktناخۆنەوەnaxoneweihr trinkt nicht |
| ئەوانewan · sie | دەخۆنەوەdexonewesie trinkenناخۆنەوەnaxonewesie trinken nicht |
Subjunktiv
ب bi- statt de-, verneint mit نە ne-.
| Person | Form |
|---|---|
| منmin · ich | ب‍‍خۆمەوەbixomewedass ich trinkeنەخۆمەوەnexomewedass ich nicht trinke |
| تۆto · du | ب‍‍خۆیت‍‍ەوەbixoytewedass du trinkstنەخۆیت‍‍ەوەnexoytewedass du nicht trinkst |
| ئەوew · er/sie | ب‍‍خوات‍‍ەوەbixwatewedass er trinktنەخوات‍‍ەوەnexwatewedass er nicht trinkt |
| ئێمەême · wir | ب‍‍خۆین‍‍ەوەbixoynewedass wir trinkenنەخۆین‍‍ەوەnexoynewedass wir nicht trinken |
| ئێوەêwe · ihr | ب‍‍خۆنەوەbixonewedass ihr trinktنەخۆنەوەnexonewedass ihr nicht trinkt |
| ئەوانewan · sie | ب‍‍خۆنەوەbixonewedass sie trinkenنەخۆنەوەnexonewedass sie nicht trinken |
Imperativ
Verneint mit مە me-.
| Person | Form |
|---|---|
| Einzahldu | بخۆرەوەbixorewetrink!مەخۆرەوەmexorewetrink nicht! |
| Mehrzahlihr | ب‍‍خۆنەوەbixonewetrinkt!مەخۆنەوەmexonewetrinkt nicht! |
Vergangenheit
Ergativ mit wandernden Personenzeichen (-م، -ت، -ی، -مان، -تان، -یان): Sie hängen am ersten Glied – am Stamm, an ne-/de- oder am Objekt.
| Person | Form |
|---|---|
| منmin · ich | خواردمەوەxwardimeweich trankنەمخواردەوەnemxwardeweich trank nicht |
| تۆto · du | خواردتەوەxwarditewedu trankstنەتخواردەوەnetxwardewedu trankst nicht |
| ئەوew · er/sie | خواردییەوەxwardîyeweer trankنەیخواردەوەneyxwardeweer trank nicht |
| ئێمەême · wir | خواردمان‍‍ەوەxwardmanewewir trankenنەمان‍‍خواردەوەnemanxwardewewir tranken nicht |
| ئێوەêwe · ihr | خواردتان‍‍ەوەxwardtaneweihr tranktنەتان‍‍خواردەوەnetanxwardeweihr trankt nicht |
| ئەوانewan · sie | خواردیان‍‍ەوەxwardyanewesie trankenنەیان‍‍خواردەوەneyanxwardewesie tranken nicht |
Verlaufsvergangenheit
دە de- + Vergangenheitsstamm: „war gerade dabei“ oder „pflegte zu“.
| Person | Form |
|---|---|
| منmin · ich | دەمخواردەوەdemxwardeweich trank (gerade / immer wieder)نەمدەخواردەوەnemdexwardeweich trank nicht (gerade / immer wieder) |
| تۆto · du | دەتخواردەوەdetxwardewedu trankst (gerade / immer wieder)نەتدەخواردەوەnetdexwardewedu trankst nicht (gerade / immer wieder) |
| ئەوew · er/sie | دەیخواردەوەdeyxwardeweer trank (gerade / immer wieder)نەیدەخواردەوەneydexwardeweer trank nicht (gerade / immer wieder) |
| ئێمەême · wir | دەمان‍‍خواردەوەdemanxwardewewir tranken (gerade / immer wieder)نەمان‍‍دەخواردەوەnemandexwardewewir tranken nicht (gerade / immer wieder) |
| ئێوەêwe · ihr | دەتان‍‍خواردەوەdetanxwardeweihr trankt (gerade / immer wieder)نەتان‍‍دەخواردەوەnetandexwardeweihr trankt nicht (gerade / immer wieder) |
| ئەوانewan · sie | دەیان‍‍خواردەوەdeyanxwardewesie tranken (gerade / immer wieder)نەیان‍‍دەخواردەوەneyandexwardewesie tranken nicht (gerade / immer wieder) |
Gut zu wissen: Mit der Nachsilbe -ەوە -ewe wird aus „essen“ „trinken“.
Beispiele
Präsens
من چا دەخۆمەوە.
min ça dexomewe.
Ich trinke Tee.
Gleiches Verb in anderen Sprachen
| Sprache | Infinitiv | ich trinke | ich habe getrunken | trink! |
|---|---|---|---|---|
| Deutsch | trinken | ich trinke | ich habe getrunken | trink! |
| Pashto | څښلtsṣ̌ə́l | زه څښ‍‍مtsṣ̌əm | ما وڅښwə́tsṣ̌ | وڅښ‍‍هwə́tsṣ̌a |
| Dari | نوشیدنnūshīdan | من می‌نوش‍‍مmēnūsham | من نوشیدمnūshīdam | ب‍‍نوشbenūsh |
| Kurmancî | vexwarin | ez vedixwim | min vexwar | vexwe |
| Soranî | خواردنەوەxwardinewe | من دەخۆمەوەdexomewe | من خواردمەوەxwardimewe | بخۆرەوەbixorewe |