Verb · Soranî
قسە کردن
sprechen
qise kirdin
- transitiv
- mit قسە qise
- A1
So funktioniert das Verb auf Soranî – und was anders ist als im Deutschen
- Vorsilben: دە de- Präsens, ب bi- Subjunktiv und Imperativ, na-/ne-/me- Verneinung.
- Zwei Stämme (Präsens, Vergangenheit).
- Ergativ über Personenzeichen (-im, -it, -î, -man, -tan, -yan): Sie wandern ans erste Glied: nûsîm „ich schrieb“, aber namekem nûsî „ich schrieb den Brief“ und nemnûsî „ich schrieb nicht“. Im Deutschen undenkbar.
- Keine eigene Zukunftsform – das Präsens gilt auch für morgen. Kein Geschlecht am Verb.
- Das Verb steht am Satzende.
Die Stämme
Stamm
Präsens
کەke–
Vergangenheit
کردkird–
Präsens
دە de- + Präsensstamm + Endung, verneint mit نا na-. Es gilt auch für die Zukunft.
| Person | Form |
|---|---|
| منmin · ich | قسە دەکەمqise dekemich sprecheقسە ناکەمqise nakemich spreche nicht |
| تۆto · du | قسە دەکەیتqise dekeytdu sprichstقسە ناکەیتqise nakeytdu sprichst nicht |
| ئەوew · er/sie | قسە دەکاتqise dekater sprichtقسە ناکاتqise nakater spricht nicht |
| ئێمەême · wir | قسە دەکەینqise dekeynwir sprechenقسە ناکەینqise nakeynwir sprechen nicht |
| ئێوەêwe · ihr | قسە دەکەنqise dekenihr sprechtقسە ناکەنqise nakenihr sprecht nicht |
| ئەوانewan · sie | قسە دەکەنqise dekensie sprechenقسە ناکەنqise nakensie sprechen nicht |
Subjunktiv
ب bi- statt de-, verneint mit نە ne-.
| Person | Form |
|---|---|
| منmin · ich | قسە ب‍‍کەمqise bikemdass ich sprecheقسە نەکەمqise nekemdass ich nicht spreche |
| تۆto · du | قسە ب‍‍کەیتqise bikeytdass du sprichstقسە نەکەیتqise nekeytdass du nicht sprichst |
| ئەوew · er/sie | قسە ب‍‍کاتqise bikatdass er sprichtقسە نەکاتqise nekatdass er nicht spricht |
| ئێمەême · wir | قسە ب‍‍کەینqise bikeyndass wir sprechenقسە نەکەینqise nekeyndass wir nicht sprechen |
| ئێوەêwe · ihr | قسە ب‍‍کەنqise bikendass ihr sprechtقسە نەکەنqise nekendass ihr nicht sprecht |
| ئەوانewan · sie | قسە ب‍‍کەنqise bikendass sie sprechenقسە نەکەنqise nekendass sie nicht sprechen |
Imperativ
Verneint mit مە me-.
| Person | Form |
|---|---|
| Einzahldu | قسە ب‍‍کەqise bikesprich!قسە مەکەqise mekesprich nicht! |
| Mehrzahlihr | قسە ب‍‍کەنqise bikensprecht!قسە مەکەنqise mekensprecht nicht! |
Vergangenheit
Ergativ mit wandernden Personenzeichen (-م، -ت، -ی، -مان، -تان، -یان): Sie hängen am ersten Glied – am Stamm, an ne-/de-, am Vorelement oder am Objekt.
| Person | Form |
|---|---|
| منmin · ich | قسەم کردqisem kirdich sprachقسەم نەکردqisem nekirdich sprach nicht |
| تۆto · du | قسەت کردqiset kirddu sprachstقسەت نەکردqiset nekirddu sprachst nicht |
| ئەوew · er/sie | قسەی کردqisey kirder sprachقسەی نەکردqisey nekirder sprach nicht |
| ئێمەême · wir | قسەمان کردqiseman kirdwir sprachenقسەمان نەکردqiseman nekirdwir sprachen nicht |
| ئێوەêwe · ihr | قسەتان کردqisetan kirdihr sprachtقسەتان نەکردqisetan nekirdihr spracht nicht |
| ئەوانewan · sie | قسەیان کردqiseyan kirdsie sprachenقسەیان نەکردqiseyan nekirdsie sprachen nicht |
Verlaufsvergangenheit
دە de- + Vergangenheitsstamm: „war gerade dabei“ oder „pflegte zu“.
| Person | Form |
|---|---|
| منmin · ich | قسەم دەکردqisem dekirdich sprach (gerade / immer wieder)قسەم نەدەکردqisem nedekirdich sprach nicht (gerade / immer wieder) |
| تۆto · du | قسەت دەکردqiset dekirddu sprachst (gerade / immer wieder)قسەت نەدەکردqiset nedekirddu sprachst nicht (gerade / immer wieder) |
| ئەوew · er/sie | قسەی دەکردqisey dekirder sprach (gerade / immer wieder)قسەی نەدەکردqisey nedekirder sprach nicht (gerade / immer wieder) |
| ئێمەême · wir | قسەمان دەکردqiseman dekirdwir sprachen (gerade / immer wieder)قسەمان نەدەکردqiseman nedekirdwir sprachen nicht (gerade / immer wieder) |
| ئێوەêwe · ihr | قسەتان دەکردqisetan dekirdihr spracht (gerade / immer wieder)قسەتان نەدەکردqisetan nedekirdihr spracht nicht (gerade / immer wieder) |
| ئەوانewan · sie | قسەیان دەکردqiseyan dekirdsie sprachen (gerade / immer wieder)قسەیان نەدەکردqiseyan nedekirdsie sprachen nicht (gerade / immer wieder) |
Gut zu wissen: In der Vergangenheit hängt das Personenzeichen an قسە: قسەم کرد qisem kird.
Beispiele
Präsens
ئێمە کوردی قسە دەکەین.
ême kurdî qise dekeyn.
Wir sprechen Kurdisch.
Gleiches Verb in anderen Sprachen
| Sprache | Infinitiv | ich spreche | ich habe gesprochen | sprich! |
|---|---|---|---|---|
| Deutsch | sprechen | ich spreche | ich habe gesprochen | sprich! |
| Pashto | خبرې کولxabare kawə́l | زه خبرې کومxabare kawəm | ما خبرې وکړxabare wə́kəṛ | خبرې وکړهxabare wə́kṛa |
| Dari | گپ زدنgap zadan | من گپ می‌زن‍‍مgap mēzanam | من گپ زدمgap zadam | گپ ب‍‍زنgap bezan |
| Kurmancî | axaftin | ez daxivim | ez axiftim | baxive |
| Soranî | قسە کردنqise kirdin | من قسە دەکەمqise dekem | من قسەم کردqisem kird | قسە ب‍‍کەqise bike |