Verb · Dari
خوردن
essen
khordan
- transitiv
- A1
So funktioniert das Verb auf Dari – und was anders ist als im Deutschen
- Vorsilben: می mē- für Präsens und Verlauf, ب be- für Subjunktiv und Imperativ, na- für die Verneinung.
- Zwei Stämme (Präsens, Vergangenheit): khor- / khord-.
- Kein Ergativ, kein Geschlecht – das Dari-Verb ist dem deutschen am ähnlichsten: Es richtet sich immer nach dem Subjekt.
- Viele Verben sind zusammengesetzt mit kardan „machen“ oder shudan „werden“: kār kardan „arbeiten“.
- Dari spricht ē/ō (mēkhoram), Persisch im Iran ī/ū (mīkhoram). Das Verb steht am Satzende.
Die Stämme
Stamm
Präsens
خورkhor–
Vergangenheit
خوردkhord–
Präsens
می mē- + Präsensstamm + Endung – für „jetzt“, „immer“ und oft auch für die Zukunft. Verneint: نمی namē-.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | میخورمmēkhoramich esseنمیخورمnamēkhoramich esse nicht |
| توtu · du | میخوریmēkhorīdu isstنمیخوریnamēkhorīdu isst nicht |
| اوū · er/sie | میخوردmēkhorader isstنمیخوردnamēkhorader isst nicht |
| ماmā · wir | میخوریمmēkhorēmwir essenنمیخوریمnamēkhorēmwir essen nicht |
| شماshumā · ihr | میخوریدmēkhorēdihr esstنمیخوریدnamēkhorēdihr esst nicht |
| آنهاānhā · sie | میخورندmēkhorandsie essenنمیخورندnamēkhorandsie essen nicht |
Subjunktiv
ب be- + Präsensstamm: nach „wollen“, „müssen“, „dass“. Verneint mit na-.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | بخورمbekhoramdass ich esseنخورمnakhoramdass ich nicht esse |
| توtu · du | بخوریbekhorīdass du isstنخوریnakhorīdass du nicht isst |
| اوū · er/sie | بخوردbekhoraddass er isstنخوردnakhoraddass er nicht isst |
| ماmā · wir | بخوریمbekhorēmdass wir essenنخوریمnakhorēmdass wir nicht essen |
| شماshumā · ihr | بخوریدbekhorēddass ihr esstنخوریدnakhorēddass ihr nicht esst |
| آنهاānhā · sie | بخورندbekhoranddass sie essenنخورندnakhoranddass sie nicht essen |
Futur (Schriftsprache)
خواه khāh- + Endung + Vergangenheitsstamm. Im Gespräch sagt man meist Präsens.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | خواهم خوردkhāham khordich werde essenنخواهم خوردnakhāham khordich werde nicht essen |
| توtu · du | خواهی خوردkhāhī khorddu wirst essenنخواهی خوردnakhāhī khorddu wirst nicht essen |
| اوū · er/sie | خواهد خوردkhāhad khorder wird essenنخواهد خوردnakhāhad khorder wird nicht essen |
| ماmā · wir | خواهیم خوردkhāhēm khordwir werden essenنخواهیم خوردnakhāhēm khordwir werden nicht essen |
| شماshumā · ihr | خواهید خوردkhāhēd khordihr werdet essenنخواهید خوردnakhāhēd khordihr werdet nicht essen |
| آنهاānhā · sie | خواهند خوردkhāhand khordsie werden essenنخواهند خوردnakhāhand khordsie werden nicht essen |
Imperativ
Verneint mit ن na-.
| Person | Form |
|---|---|
| Einzahldu | بخورbekhoriss!نخورnakhoriss nicht! |
| Mehrzahlihr | بخوریدbekhorēdesst!نخوریدnakhorēdesst nicht! |
Vergangenheit
Vergangenheitsstamm + Endung. Kein Ergativ: Das Verb richtet sich immer nach dem Subjekt.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | خوردمkhordamich aßنخوردمnakhordamich aß nicht |
| توtu · du | خوردیkhordīdu aßestنخوردیnakhordīdu aßest nicht |
| اوū · er/sie | خوردkhorder aßنخوردnakhorder aß nicht |
| ماmā · wir | خوردیمkhordēmwir aßenنخوردیمnakhordēmwir aßen nicht |
| شماshumā · ihr | خوردیدkhordēdihr aßtنخوردیدnakhordēdihr aßt nicht |
| آنهاānhā · sie | خوردندkhordandsie aßenنخوردندnakhordandsie aßen nicht |
Verlaufsvergangenheit
می mē- + Vergangenheitsstamm: „war gerade dabei“ oder „pflegte zu“.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | میخوردمmēkhordamich aß (gerade / immer wieder)نمیخوردمnamēkhordamich aß nicht (gerade / immer wieder) |
| توtu · du | میخوردیmēkhordīdu aßest (gerade / immer wieder)نمیخوردیnamēkhordīdu aßest nicht (gerade / immer wieder) |
| اوū · er/sie | میخوردmēkhorder aß (gerade / immer wieder)نمیخوردnamēkhorder aß nicht (gerade / immer wieder) |
| ماmā · wir | میخوردیمmēkhordēmwir aßen (gerade / immer wieder)نمیخوردیمnamēkhordēmwir aßen nicht (gerade / immer wieder) |
| شماshumā · ihr | میخوردیدmēkhordēdihr aßt (gerade / immer wieder)نمیخوردیدnamēkhordēdihr aßt nicht (gerade / immer wieder) |
| آنهاānhā · sie | میخوردندmēkhordandsie aßen (gerade / immer wieder)نمیخوردندnamēkhordandsie aßen nicht (gerade / immer wieder) |
Perfekt
Partizip auf ـه -a + Kurzformen von „sein“.
| Person | Form |
|---|---|
| منman · ich | خوردهامkhorda–amich habe gegessenنخوردهامnakhorda–amich habe nicht gegessen |
| توtu · du | خوردهایkhorda–īdu hast gegessenنخوردهایnakhorda–īdu hast nicht gegessen |
| اوū · er/sie | خورده استkhorda aster hat gegessenنخورده استnakhorda aster hat nicht gegessen |
| ماmā · wir | خوردهایمkhorda–ēmwir haben gegessenنخوردهایمnakhorda–ēmwir haben nicht gegessen |
| شماshumā · ihr | خوردهایدkhorda–ēdihr habt gegessenنخوردهایدnakhorda–ēdihr habt nicht gegessen |
| آنهاānhā · sie | خوردهاندkhorda–andsie haben gegessenنخوردهاندnakhorda–andsie haben nicht gegessen |
Beispiele
Präsens
من هر روز نان میخورم.
man har rōz nān mēkhoram.
Ich esse jeden Tag Brot.
Gleiches Verb in anderen Sprachen
| Sprache | Infinitiv | ich esse | ich habe gegessen | iss! |
|---|---|---|---|---|
| Deutsch | essen | ich esse | ich habe gegessen | iss! |
| Pashto | خوړلxwaṛə́l | زه خورمxwrəm | ما وخوړwə́xwaṛ | وخورهwə́xwra |
| Dari | خوردنkhordan | من میخورمmēkhoram | من خوردمkhordam | بخورbekhor |
| Kurmancî | xwarin | ez dixwim | min xwar | bixwe |
| Soranî | خواردنxwardin | من دەخۆمdexom | من خواردمxwardim | بخۆbixo |
