Verb · Pashto
زده کول
lernen
zda kawə́l
- Klasse III
- transitiv
- mit زده zda
- A1
So funktioniert das Verb auf Paschtu – und was anders ist als im Deutschen
- Zwei Aspekte: Jede Zeit gibt es imperfektiv (Verlauf, Wiederholung, Gewohnheit) und perfektiv (eine einzelne, abgeschlossene Handlung). Das Deutsche kennt diesen Unterschied nicht und übersetzt beide oft gleich.
- Vier Stämme: Präsens und Vergangenheit, jeweils imperfektiv und perfektiv. Alle Formen sind daraus gebaut.
- Ergativ: In der Vergangenheit transitiver Verben steht der Handelnde in der obliquen Form (ما statt زه), und das Verb richtet sich nach dem Objekt – sogar nach dessen Geschlecht. Im Deutschen richtet es sich immer nach dem Subjekt.
- Geschlecht: In der 3. Person der Vergangenheit unterscheidet das Verb männlich und weiblich.
- Betonung: Bei Klasse II trennt allein die Betonung die Aspekte. Die Schrift zeigt sie nicht, die Umschrift mit ´.
- Verneinung: نه nə steht im Perfektiv zwischen wə́- und Stamm (wə́ nə xwrəm), beim Imperativ مه mə. Das Verb steht am Satzende.
Die vier Stämme
imperfektiv
perfektiv
Präsens
زده کوzda kaw–
زده کړzda kṛ–
Vergangenheit
زده کولzda kawəl–
زده کړzda kṛ–
Präsens
Präsensstamm + Endung. Das Futur bildet man mit به ba davor: زه به زده کوم zə ba zda kawəm (imperfektiv) · زه به زده کړم zə ba zda kṛəm (perfektiv).
| Person | imperfektives geschieht, gewohnt | perfektivSubjunktiv: dass …, einmalig |
|---|---|---|
| زهzə · ich | زده کومzda kawəmich lerneنه زده کومnə zda kawəmich lerne nicht | زده کړمzda kṛəmdass ich lerneزده نه کړمzda nə kṛəmdass ich nicht lerne |
| تهtə · du | زده کوېzda kawedu lernstنه زده کوېnə zda kawedu lernst nicht | زده کړېzda kṛedass du lernstزده نه کړېzda nə kṛedass du nicht lernst |
| هغهhağa · er/sie | زده کويzda kawier lerntنه زده کويnə zda kawier lernt nicht | زده کړيzda kṛidass er lerntزده نه کړيzda nə kṛidass er nicht lernt |
| موږmuẓ̌ · wir | زده کووzda kawuwir lernenنه زده کووnə zda kawuwir lernen nicht | زده کړوzda kṛudass wir lernenزده نه کړوzda nə kṛudass wir nicht lernen |
| تاسېtāse · ihr | زده کوئzda kawəyihr lerntنه زده کوئnə zda kawəyihr lernt nicht | زده کړئzda kṛəydass ihr lerntزده نه کړئzda nə kṛəydass ihr nicht lernt |
| هغویhağuy · sie | زده کويzda kawisie lernenنه زده کويnə zda kawisie lernen nicht | زده کړيzda kṛidass sie lernenزده نه کړيzda nə kṛidass sie nicht lernen |
Vergangenheit
Ergativ: Der Handelnde steht in der obliquen Form (ما، تا، هغه، موږ، تاسې، هغوی) – das Verb richtet sich nach dem Objekt. Hier mit ما mā „ich“.
| Objekt | imperfektivwar dabei, zu … | perfektivhat … (abgeschlossen) |
|---|---|---|
| Objektmännl. Sg. | زده کاوهzda kāwəich lernte ihnنه زده کاوهnə zda kāwəich lernte ihn nicht | زده کړzda kəṛich habe ihn gelerntزده نه کړzda nə kəṛich habe ihn nicht gelernt |
| Objektweibl. Sg. | زده کولهzda kawəlaich lernte sieنه زده کولهnə zda kawəlaich lernte sie nicht | زده کړهzda kṛaich habe sie gelerntزده نه کړهzda nə kṛaich habe sie nicht gelernt |
| Objektmännl. Pl. | زده کولzda kawəlich lernte sieنه زده کولnə zda kawəlich lernte sie nicht | زده کړلzda kṛəlich habe sie gelerntزده نه کړلzda nə kṛəlich habe sie nicht gelernt |
| Objektweibl. Pl. | زده کولېzda kawəleich lernte sieنه زده کولېnə zda kawəleich lernte sie nicht | زده کړېzda kṛeich habe sie gelerntزده نه کړېzda nə kṛeich habe sie nicht gelernt |
Imperativ
Verneint wird nur imperfektiv, mit مه mə.
| Person | imperfektivmach weiter / immer | perfektivjetzt, einmal |
|---|---|---|
| Einzahldu | زده کوهzda kawalern!مه زده کوهmə zda kawalern nicht! | زده کړهzda kṛalern!verneint nur imperfektiv |
| Mehrzahlihr | زده کوئzda kawəylernt!مه زده کوئmə zda kawəylernt nicht! | زده کړئzda kṛəylernt!verneint nur imperfektiv |
Perfekt
Partizip + „sein“, beide richten sich nach dem Objekt.
| Objekt | Form |
|---|---|
| Objektmännl. Sg. | زده کړی دیzda kəṛay dayich habe ihn gelerntنه دی زده کړیnə day zda kəṛayich habe ihn nicht gelernt |
| Objektweibl. Sg. | زده کړې دهzda kəṛe daich habe sie gelerntنه ده زده کړېnə da zda kəṛeich habe sie nicht gelernt |
| Objektmännl. Pl. | زده کړي ديzda kəṛi diich habe sie gelerntنه دي زده کړيnə di zda kəṛiich habe sie nicht gelernt |
| Objektweibl. Pl. | زده کړې ديzda kəṛe diich habe sie gelerntنه دي زده کړېnə di zda kəṛeich habe sie nicht gelernt |
Beispiele
Imperfektiv = Verlauf, Wiederholung, Gewohnheit · perfektiv = eine einzelne, abgeschlossene Handlung.
imperfektiv · Präsens
زه الماني زده کوم.
zə almāni zda kawəm.
Ich lerne Deutsch.
Gleiches Verb in anderen Sprachen
| Sprache | Infinitiv | ich lerne | ich habe gelernt | lern! |
|---|---|---|---|---|
| Deutsch | lernen | ich lerne | ich habe gelernt | lern! |
| Pashto | زده کولzda kawə́l | زه زده کومzda kawəm | ما زده کړzda kəṛ | زده کړهzda kṛa |
| Dari | یاد گرفتنyād giriftan | من یاد میگیرمyād mēgīram | من یاد گرفتمyād giriftam | یاد بگیرyād begīr |
| Kurmancî | hîn bûn | ez hîn dibim | ez hîn bûm | hîn bibe |
| Soranî | فێر بوونfêr bûn | من فێر دەبمfêr debim | من فێر بوومfêr bûm | فێر ببەfêr bibe |
